Ferme hoeve! - Tentoonstelling in het Stedelijk Museum

Over de architectuur van boerderijen

Van 1 april tot 25 juni 2017 loopt in het Stedelijk Museum Hoogstraten de tentoonstelling 'Ferme hoeve!' - Over de architectuur van boerderijen. Vroeger was de meerderheid van de bevolking landbouwer. Enkel in meer stedelijke kernen zoals het centrum van Hoogstraten waren er handelaren, ambachtslui, geestelijken, ambtenaren … In de dorpen rondom Hoogstraten was bijna iedereen actief in de landbouw. De boerderij was dan ook het meest voorkomende type woning in de regio. Naast boerderij of hoeve waren andere termen zoals boerestede, boerewinning, landbouwerstede of hofstede ook in gebruik.n de tentoonstelling krijgt u een overzicht van een aantal types en voorbeelden van boerderijen. De indeling is niet altijd duidelijk te maken. Een hertogelijke hoeve kon immers ook een kempense hoeve zijn!

Hertogelijke hoeves

Al vanaf de Middeleeuwen hadden de heren van Hoogstraten hoeves in hun bezit die ze verpachtten. De tentoonstelling gaat dieper in op de Bouwhoeve, de Sint-Katelijnehoeve en de Wortelse hoeve die we nu in Bokrijk terugvinden.

Staatsboerderijen

De boerderij op het kasteel van Hoogstraten en de grote boerderij van Wortel-Kolonie behoren tot het type van de staatsboerderijen. Ook de kolonistenboerderijen van Wortel-Kolonie krijgen speciale aandacht op de tentoonstelling.

Kempense hoeve en de kempense langgevelboerderij

Typisch voor de oude Kempense hoeve is dat het dak met stro is gedekt en laag hangt. Het huis zelf is een geraamtebouw met lemen wanden. Later werd het leem vervangen door baksteen, maar zelfs deze muren waren slechts vulling. Het houten geraamte draagt het huis! Voorbeelden hiervan zijn de hoevesite Halschoor in Minderhout en de Elsterdijkhoeve in Meer. De meeste boerderijen in de regio, gebouwd vanaf de 19de eeuw, behoorden echter tot het langgeveltype. Bij dit type liggen woongedeelte en stal onder één lang dak. Alle deuren werden geplaatst in de lange gevel. De langgevelboerderijen werden opgetrokken in baksteen met een pannendak. De pannen werden in de plaatselijke steenbakkerijen geproduceerd.

Schoolboerderijen

Vroeger hadden scholen vaak een boerderij die voornamelijk diende om de leerlingen, die bijna allemaal internaatstudenten waren, te eten te geven. Bijkomend gaven sommige scholen een landbouwopleiding met praktijklessen in de boerderij. De schoolboerderij van het Klein Seminarie, de Sint-Jozefshoeve van het Spijker en de boerderij van het Sint-Annapensionaat in Meersel-Dreef komen aan bod tijdens de tentoonstelling.

Modelboerderij in het landbouwproject van Edouard Jacquemyns: de Vondelstede

Voor zijn landbouwproject liet Edouard Jacquemyns vanaf 1853 een 40-tal moderne, hygiënische - hij was immers arts - boerenarbeiderswoningen bouwen. Ook de Vondelstede, een modelboerderij voor zijn opzichters, werd gebouwd.

Ferme hoeve!