Deken Lauweryspad

Wandelen in Hoogstraten - 6,5 km
Deken Lauwerys - beeld van Jef Martens

Het Deken Lauweryspad is een aangename wandeling doorheen het historische Hoogstraten. Tijdens de wandeling ontdek je het rijke culturele verleden en het open landschap van het hedendaagse Hoogstraten. Het werd zo genoemd als huldeblijk aan Jozef Lauwerys die vooral op historisch gebied zeer veel voor Hoogstraten heeft betekend. 

Deze wandeling toont je het waardevolle erfgoed van Hoogstraten. Achtereenvolgens maak je kennis met onder andere de volgende erfgoedparels:

De Sint-Katharinakerk is tijdens deze wandeling langs alle zijden te bewonderen. Deze monumentale kerk en toren, de 'triomf der bakstenen', werd gebouwd in 1524-1546 naar een plan van Rombout Keldermans en in opdracht van Antoon de Lalaing en Elisabeth van Culemborg. Na de vernieling, op 23 oktober 1944, werd zij, onder impuls van Deken Lauwerys, naar het oorspronkelijke heropgebouwd (1950-1958). De Sint-Katharinakerk herbergt tal van kunstschatten zoals 15de en 16de eeuwse koorbanken, glas-in-loodramen, praalgraven en wandtapijten.
Naast de Sint-Katharinakerk bevindt zich het stadhuis (1530-1534). Bij de dynamitering van de kerk viel er een blok van bijna 50 ton uit het bovendeel van de toren op het stadhuis waardoor het helemaal werd vernield. Binnenin vind je glasramen van Jan Huet en talrijke historische portretten en taferelen geschilderd door de Hoogstraatse kunstenaar Karel Boom.

Verder op de Vrijheid, kom je aan de toegangspoort van het Hoogstraatse Begijnhof (1380). De huidige kerk dateert van 1680 en is toegewijd aan Sint-Jan-Evangelist.
Het landelijke Begijnhof telt 34 woningen. De laatste twee begijntjes verlieten het begijnhof in 1972. Sindsdien stond het te verkommeren en raakte het helemaal in verval. Om te verhinderen dat dit waardevolle patrimonium in handen zou vallen van grote projectontwikkelaars, stelde een groep particulieren zich, in 1992, kandidaat onder de naam vzw Het Convent. Op vijf jaar tijd werd het in zijn totaliteit gerestaureerd. Het resultaat is bijzonder geslaagd en dit unieke restauratieproject viel meermaals in de prijzen. 
In 1999 heeft Unesco het, samen met 12 andere Vlaamse Begijnhoven, tot Werelderfgoed uitgeroepen
In het Stedelijk Museum Hoogstraten, dat gevestigd is in de begijnenhuizen nrs. 9, 10 en 11, vind je het erfgoed van Hoogstraten met permanente aandacht voor de stadsgeschiedenis en de prehistorie. De archeologische site 'Meirberg' is een belangrijke archeologische site voor de prehistorie. Hiernaast worden elk jaar nog vier tijdelijke tentoonstellingen georganiseerd rond diverse onderwerpen.

Aan de Pegelbrug over de Mark kom je bij de Laermolen. Het oude gebouw aan de Mark is een overblijfsel van de vroegere watermolen en werd gebouwd in de jaren 1766-67 met de materialen van de oude slag- en schorsmolen uit 1567. Enkele enthousiaste Hoogstratenaren, verenigd in de vzw De Laermolen, hebben deze molen tussen 2000 en 2004 terug in zijn vroegere glorie hersteld. Op dit moment wordt er een herbestemmingsproject uitgewerkt voor de Laermolen en de omgeving. Ondere andere de brug zal worden aangepakt, maar naar ook de gehele site rondom wordt gekeken om deze zo goed mogelijk tot zijn recht te laten komen.

Via één van de trage wegen in Hoogstraten, kom je bij de achterkant van het Gelmelslot. Hier vind je de poosplaats met het gedicht van Guido Belcanto. ‘Poosplaatsen langs de Mark’ is een kunstproject  van kunstenares Pien Storm van Leeuwen, waarbij zwerfkeien met een gedicht werden geplaatst langs het stroomgebied van de Mark. 
​Volgens de legende werd het Gelmelslot gebouwd door Gelmel, een hoofdman van de Noormannen, vandaar de naam. In het begin van de 15de eeuw zorgde Jan Van Cuyck voor de nodige herstellingen en in 1525 liet graaf Antoon de Lalaing het slot versterken en tot prinselijke woning inrichten. Na talrijke belegeringen en branden werd het uiteindelijk onteigend door de Fransen en achtereenvolgens in 1810 ingericht tot bedelaarsoord, in 1880 tot landbouwkolonie en in 1891 tot toevluchtsoord. Sinds 1931 is het een penitentiair schoolcentrum. Ondanks de vele verwoestingen staat het met zijn mooie voorgevel uit de 16de eeuw gerangschikt als monument.

Terug aan de Vrijheid staat het kapelletje van Onze Lieve Vrouw van Bijstand (1696), eveneens van de hand van Libert Fabri. Het grote gebouw is het Klein Seminarie, vroeger wijd en zijd bekend als het 'Pastoorsfabriekske'. Het Klein Seminarie (nr. 234) werd in 1835 opgericht op de plaats van het oude clarissenklooster uit 1489. Alle gebouwen zijn 20ste eeuws, de voorzijde stamt uit de periode 1939-1945.
Net voor je terug aan de kerk komt, zie je het bronzen standbeeld van Deken Lauwerys. Het is een werk van Jef Martens. Dit beeld staat toevallig voor het ouderlijk huis van de beelhouwer, op de plaats waar hij als kind de deken zag passeren op weg naar de Sint-Katharinakerk, met zijn typische houding tegen de noordwestenwind in. 

Deken Jozef Lauwerys

Jozef Lauwerys is geboren in het gehucht Schaatsbergen in Olen op 29 mei 1896. Hij kende een gelukkige jeugd in Olen en het Herentalse college, maar een minder gelukkige studietijd tijdens WO I in het Mechelse Groot Seminarie. In 1919 werd hij benoemd als priester-leraar aan het Klein Seminarie van Hoogstraten waar hij 25 jaar leraar geschiedenis was. Hij schreef er verschillende studieboeken Latijn en geschiedenis en riep er het Seminarie-tijdschrift ‘Komaan’ in leven. Hij richtte de Hoogstraatse Oudheidkundige Kring (H.O.K.) op en was er jarenlang voorzitter en meer dan actieve bezieler van. Van zijn hand zijn talrijke H.O.K.-jaarboeken en vele grondig gedocumenteerde publicaties. Tijdens de hevige bevrijdingsgevechten in oktober 1944 gaf hij in de beschermende kelders van het Klein Seminarie leiding aan de gewestelijke Rode Kruispost.
In juni 1945 stelde kardinaal Van Roey hem aan tot pastoor-deken van Hoogstraten met de haast onmenselijke opdracht de vernielde kerk en toren naar beeld en gelijkenis herop te bouwen, wat dan ook zijn ‘levenswerk’ zou worden. Maar daar bleef het helemaal niet bij. Hij bestuurde zijn zeer uitgestrekte dekenij en zijn parochie meer dan naar behoren en organiseerde een aanzienlijk aantal memorabele religieuze en culturele activiteiten. Met oud seminarie-collega Remi Lens vernieuwde Lauwerys de befaamde Heilig Bloedprocessie die samen met kerk en toren in 1944 volledig was vernield. Olen, zijn geboortedorp, bleef hij onvoorwaardelijk trouw, onder andere door de stichting en het voorzitter- en erevoorzitterschap van de Olense Heemkring ‘De Linde.’ En naast dit alles liet Lauwerys ook nog een ontzaglijke bibliografie na van boeken en wetenschappelijke artikelen in allerhande tijdschriften en publicaties.

Na zijn pensioen mocht Lauwerys dan ook talrijke eretekens en ridderorden in ontvangst nemen en was hij het voorwerp van talrijke huldigingen. Hij werd ereburger van Hoogstraten en Olen, en kreeg in beide gemeenten een straat naar hem genoemd. Hoogstraten gaf hem een levensgroot standbeeld als ultieme hulde voor zijn belangrijk aandeel in de Hoogstraatse geschiedenis.
Hij overleed in Hoogstraten op 15 mei 1982, tussen de archieven op het stadhuis.

 

Sint-Katharinakerk
Interieur Sint-Katharinakerk
Stadhuis Hoogstraten
Begijnhof
Interieur Begijnhofkerk
Archeologische site - Stedelijk Museum Hoogstraten
Salm Salm molen
Laermolen
Poosplaats Hoogstraten
Kapel Onze Lieve Vrouw van Bijstand
Het Knechtjeshuis
Huize Artis Amore