Windows 10 stopt. Wat nu?

Windows is het besturingssysteem van Microsoft. Een besturingssysteem zorgt ervoor dat je je computer op een eenvoudige wijze kan gebruiken zonder complexe codes in te moeten geven. Het zorgt ervoor dat je kan communiceren met je computer. Het besturingssysteem zorgt ervoor dat programma's werken en alle hard- en software goed draaien. Zo kan jij surfen op het internet, tekst bewerken, spelletjes spelen,... 

Aanbieders, zoals Microsoft of Apple, komen regelmatig met een nieuw besturingssysteem dat nieuwe functionaliteiten en betere prestaties levert. Je kent misschien nog wel een van de oudere versies van Windows, zoals Windows 95 of 98, Windows XP of Windows Vista? Momenteel is de meest recente versie Windows 11. Die versie werd in 2021 gelanceerd. Als je met een Apple-toestel werkt, dan werkt je computer normaal gezien met het besturingssysteem van Apple, macOS. 

Dat is de eerste vraag die je jezelf moet stellen: werkt mijn computer op Windows 10 of 11? Dit kan je gelukkig makkelijk controleren:

1. Neem je computer erbij en klik in de taakbalk onderaan op het vergrootglas (zoeken) en typ 'winver'. Als je deze zoekopdracht uitvoert, krijg je automatisch een pop-upvenster waarin je kan zien welke versie je toestel heeft. Staat hier al Windows 11, dan heb je geluk en ben je klaar voor de toekomst.
2. Zie je geen vergrootglas in de taakbalk, dan moet je eerst op de Windows-knop duwen en daar de zoekopdracht starten. 
3. Werkt de zoekterm 'winver' niet? Dan kan je ook altijd 'info' typen. Je krijgt dan alle specificaties van je toestel te zien, inclusief de versie van het besturingssysteem. 

Gebruikt je toestel nog Windows 10? Dan heb je een aantal opties. De meest ideale oplossing is updaten naar Windows 11. Echter, niet alle toestellen zullen hiervoor geschikt zijn, afhankelijk van leeftijd en hardware. 

1. De meest eenvoudige manier om te kijken of je toestel de update naar Windows 11 kan maken, is door de instellingen te raadplegen. Je klikt hiervoor op de Windows-knop en vervolgens op het tandwieltje dat tevoorschijn komt. Ofwel typ je 'instellingen' in de zoekbalk. 
2. Als je instellingen opent, kan je verder doorklikken naar 'Bijwerken en beveiliging' en 'Windows update'. Klik op de knop 'controleren op updates'. Indien je in aanmerking komt voor Windows 11, zal er nu een bericht verschijnen daarover en kan je update naar Windows 11 starten.

Krijg je met bovenstaande stappen geen duidelijk zicht op de status van je toestel? Dan kan je ook nog een andere manier proberen.

1. Je moet daarvoor een kleine applicatie downloaden op je toestel, de Windows PC Health Check. Je kan die applicatie hier downloaden (door op de link te klikken, wordt het bestand automatisch gedownload op je toestel). 
2. Open de map 'Downloads' in je verkenner. Dubbelklik op het bestand 'WindowsPCHealthCheckSetup.msi'. Volg de stappen van de installatie en klik op het einde op 'Voltooien'. Na installatie opent de app normaal gezien automatisch. Je vindt bovenaan een blauwe knop 'Nu zoeken'. Er opent nu een nieuw venster. Als hier staat 'Deze pc voldoet aan Windows 11-vereisten', dan kan je updaten naar Windows 11. Goed nieuws dus! 

Als je toestel geschikt is voor de update naar Windows 11, heb je geluk en kan je gratis de update uitvoeren. 

1. Maak optioneel een back-up van je bestanden. Zet belangrijke documenten, foto's,... op een alternatieve locatie (USB, clouddienst, externe harde schijf,... mocht er tijdens de update iets misgaan, heb je toch nog steeds je documenten.
2. Voer de update uit. Ga naar instellingen en Windows Update (zie hierboven) en klik op de knop 'installeren'. Let op: deze update kan wel enige tijd in beslag nemen, 2 uur moet je minstens rekenen. 

Wil je graag hulp bij bovenstaande stappen? De vrijwilligers van Digidak kijken graag met je mee tijdens de openingsuren van de vrije inloop. Geraak je niet ter plaatse of heb je geen mobiel toestel, dan kan je een afspraak voor een huisbezoek maken met een medewerker van de Digibank Noorderkempen. 

Als Microsoft in oktober de ondersteuning van Windows 10 stopzet, zal je toestel uiteraard wel blijven werken. Maar hoe meer tijd er verstrijkt, hoe meer gaten er in de bescherming van je toestel komen. Je data wordt daarmee steeds kwetsbaarder. Als je het toestel enkel offline gebruikt, is dat geen probleem. Maar zodra je verbinding maakt met het internet, neemt het risico sterk toe. Dus niets doen is eigenlijk geen optie. Maar welke keuzes heb je dan wel? 

OPTIE 1: een nieuw of 'refurbished' toestel kopen of lenen

Een eerste optie is een nieuw toestel aanschaffen. Zorg er in dit geval voor dat je een toestel kiest dat aansluit bij jouw noden. Gebruik je een laptop enkel voor mails en surfen of wil je er beeldbewerking of spelletjes op kunnen spelen? Daar zijn heel andere specificaties voor nodig, met heel andere prijskaartjes. Je kan deze keuzehulp van Microsoft doorlopen om je te helpen kiezen. 

Is het aankopen van een nieuw toestel financieel moeilijk? In Hoogstraten kan je gratis een laptop lenen van Digibank Noorderkempen. Je leest er hier alles over. 

OPTIE 2: tijdelijke verlenging van Windows-ondersteuning

Microsoft maakt het mogelijk om gedurende één jaar als particulier de beveiligingsondersteuning van Windows 10 te verlengen. Je betaalt ongeveer 30 euro om gebruik te maken van het Windows 10 ESU-programma. Dit is een overgangsmaatregel die je meer tijd geeft om een finale oplossing te vinden, maar het is dus geen definitieve oplossing!

OPTIE 3: je computer omzetten naar een ander besturingssysteem

Deze optie is heel wat minder vanzelfsprekend, maar misschien ben je wel bereid om een nieuw besturingssysteem te leren kennen? 

1. Je kan ChromeOS Flex installeren, dit is een gratis besturingssysteem van Google. Daarmee verander je je laptop in een soort chromebook. Dat is gebruiksvriendelijk, maar wel minder krachtig. Dit is vooral een goede optie als je veel toepassingen van Google gebruikt. Gebruik je veel gespecialiseerde programma's, dan is dit mogelijk minder geschikt. Je werkt ook volledig in de cloud met dit systeem.
2. Je zou ook Linux op je toestel kunnen installeren. Dit is eveneens een volledig besturingssysteem dat lijkt op Windows, maar wel wat anders werkt. Het is even wennen. Linux geeft soms ook problemen met randapparatuur zoals printers. Desalniettemin kent Linux heel wat trouwe fans. Het systeem is open-source en zeker bij tech-fans populair omwille van zijn klemtoon op functionaliteit en aanpasbaarheid. Linux is eigenlijk een verzamelnaam voor tal van verschillende versies. Voor beginners en mensen die overstappen van Windows naar Linux wordt de versie 'Ubuntu' aangeraden.